Η Διεύθυνσή μας έχει εξασφαλίσει για την κατασκευή της ιστοσελίδας χορηγία από το Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. (6.500 ευρώ) και την επιστημονική στήριξη του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αλλά και του ΤΕΙ Σερρών. Φιλοδοξία μας είναι η ιστοσελίδα να ευαισθητοποιήσει τους μαθητές της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ώστε στη δεύτερη φάση του προγράμματος να προχωρήσουν σε συγκεκριμένες δράσεις για να βελτιώσουν το οικολογικό τους αποτύπωμα.
Το φαινόμενο του θερμοκηπίου και η ανάγκη ευαισθητοποίησης των νέων
Οι ποσότητες αερίων του θερμοκηπίου που εκλύονται στην ατμόσφαιρα έχουν αυξηθεί ανησυχητικά τις τελευταίες δεκαετίες λόγω των εντεινόμενων ανθρωπογενών δραστηριοτήτων παγκοσμίως. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να παγιδεύεται στην ατμόσφαιρα θερμότητα, η οποία αλλιώς εκλύεται στο διάστημα, oπότε ενισχύεται το "φαινόμενο του θερμοκηπίου" ή αλλιώς υπερθέρμανση του πλανήτη. Το κλίμα της γης διαμορφώνεται από μια συνεχή ροή ενέργειας από τον ήλιο. Θερμική ενέργεια, η οποία προέρχεται από τις ακτίνες του ήλιου, διέρχεται μέσα από την ατμόσφαιρα και θερμαίνει την επιφάνεια της γης. Με αυτόν τον τρόπο οι άνθρωποι λαμβάνουμε θερμότητα από τον ήλιο, που είναι απαραίτητη για να επιβιώνουμε στη γη. Καθώς αυξάνεται η θερμοκρασία, η γη εκπέμπει τη θερμική ενέργεια (υπέρυθρη ακτινοβολία) πίσω στην ατμόσφαιρα. Ένα ποσοστό αυτής της θερμότητας απορροφάται από αέρια, όπως το διοξείδιο του άνθρακα (CO2), το μεθάνιο (CH4), το υποξείδιο του αζώτου (N2O), το όζον (O3) και οι υδρατμοί. Τα αέρια αυτά είναι γνωστά και ως αέρια του θερμοκηπίου.
Αυτά τα αέρια που ούτως ή άλλως βρίσκονται σε φυσικές συγκεντρώσεις στην ατμόσφαιρα, λειτουργούν ως κουβέρτα ή ως θερμοκήπιο και εγκλωβίζουν τη θερμότητα στην ατμόσφαιρα, αποτρέποντας την αντανάκλασή της πολύ μακριά από τη γη. Διατηρούν έτσι τη μέση θερμοκρασία της γης στους 15°C περίπου: αυτή η θερμοκρασία είναι επαρκής για τη διατήρηση της ζωής στον πλανήτη μας. Χωρίς αυτά τα αέρια, η μέση θερμοκρασία της γης θα ήταν περίπου - 18°C, θερμοκρασία που είναι πολύ χαμηλή για τη διατήρηση ζωής. Αυτό το φυσικό φαινόμενο θέρμανσης είναι γνωστό και ως «φαινόμενο του θερμοκηπίου».
Διοξείδιο του άνθρακα (CO2)
Το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) είναι το πιο σημαντικό από τα αέρια που διατηρούν ζεστή την ατμόσφαιρά μας. Τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια πριν, η συγκέντρωσή του στην ατμόσφαιρα ήταν πολύ υψηλότερη σε σχέση με σήμερα (80% σε σχέση με τη συγκέντρωση του 0,03 % που παρατηρείται σήμερα). Όμως, μέσω της φωτοσύνθεσης το ποσοστό της συγκέντρωσής του στην ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια του χρόνου ελαττώθηκε κατά πολύ. Όλη αυτή η ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα εγκλωβίστηκε μέσα σε οργανισμούς, που στη συνέχεια σχημάτισαν ορυκτά, όπως οι γαιάνθρακες και το πετρέλαιο, στο στερεό φλοιό της γης.
Ο φυσικός κύκλος του διοξειδίου του άνθρακα
Κατά τη διάρκεια του φυσικού κύκλου του διοξειδίου του άνθρακα, η ποσότητα CO2 στην ατμόσφαιρά διατηρείται σε ισορροπία. Μέσω της αναπνοής και της αποσύνθεσης των φυτών αλλά και των ηφαιστειακών εκρήξεων, απελευθερώνεται φυσικό CO2 στην ατμόσφαιρα, όπου παραμένει για 100 περίπου χρόνια. Απομακρύνεται πάλι από την ατμόσφαιρα, μέσω της φωτοσύνθεσης των φυτών και μέσω της διάλυσης του στο νερό (για παράδειγμα, στους ωκεανούς). Η ποσότητα του φυσικά παραγόμενου CO2 εξισορροπείται σχεδόν απόλυτα από την ποσότητα που αφαιρείται με φυσικό τρόπο. Οι ανθρωπογενείς δραστηριότητες, όμως, έχουν επίδραση σε αυτό το ισοζύγιο, και είναι αυτές που σε μεγάλο βαθμό ευθύνονται για την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Η ανάγκη ευαισθητοποίησης των νέων
Η αλλαγή του κλίματος είναι παγκόσμιο πρόβλημα. Παρ' όλα αυτά, ο καθένας από μας μπορεί να συμβάλλει στην ανατροπή της κατάστασης. Ακόμη και μικρές αλλαγές στη συμπεριφορά μας μπορούν να συμβάλλουν στην αποτροπή εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, χωρίς μάλιστα να επηρεάζεται η ποιότητα της ζωής μας. Επιπλέον δε οι αλλαγές αυτές μας οδηγούν στην εξοικονόμηση χρημάτων.
Τα ζητήματα, λοιπόν, της προστασίας του περιβάλλοντος είναι ζητήματα τα οποία αφορούν τον καθένα και την κάθε μια ξεχωριστά. Όλοι μας μπορούμε να συνεισφέρουμε έστω και λίγο σε αυτήν την τεράστια προσπάθεια η οποία γίνεται σε παγκόσμιο επίπεδο ώστε να διορθώσουμε τα κακώς κείμενα ενός μοντέλου ανάπτυξης το οποίο αποδείχθηκε εξαιρετικά επιβαρυντικό για το περιβάλλον. Όλοι μπορούμε να βοηθήσουμε στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Όμως έχουμε και την υποχρέωση να δρούμε όχι ατομικά, αλλά να προσπαθήσουμε να επηρεάσουμε την αλλαγή συμπεριφοράς στην ευρύτερη κοινότητά μας. Αυτό σημαίνει να πείσουμε τους φίλους μας, τους γονείς μας και τους δασκάλους μας να γίνουν πιο αποτελεσματικοί ενεργειακά επίσης. Αν δράσουμε συλλογικά μπορούμε να ευελπιστούμε ότι θα κάνουμε μια θετική αλλαγή για το μέλλον.
Πρόκειται, λοιπόν, πραγματικά για μια κατεπείγουσα κατάσταση που απαιτεί από τον καθένα μας:
- τη συνειδητοποίηση
- την απόκτηση δεξιοτήτων για να κατανοήσουμε μέσω της ορθής πληροφόρησης και να δράσουμε
- την εμπλοκή των νέων στη δράση
Θα πρέπει τέλος να τονιστεί ότι η έγκυρη και έγκαιρη περιβαλλοντική πληροφόρηση των παιδιών δεν επαρκεί για την επίτευξη της γόνιμης συμμετοχικής τους διαδικασίας σε κρίσιμα περιβαλλοντικά ζητήματα. Θα πρέπει να πληρούνται και κάποιες απαραίτητες προϋποθέσεις όπως:
- το ίδιο το παιδί να έχει συναίσθηση των αυξημένων ευθυνών του ως μέλος ενός κοινωνικού συνόλου, αλλά ταυτόχρονα
- να αισθάνεται και ότι η συμμετοχή του μπορεί ουσιαστικά να αλλάξει τα δεδομένα
Με αυτές τις σκέψεις στο μυαλό μας σχεδιάσαμε το παρόν περιβαλλοντικό πρόγραμμα. Γιατί εν κατακλείδι πιστεύουμε ότι μόνο στην εκπαίδευση μπορούμε να στηρίξουμε την προσδοκία μας για μια γενιά που θα αναγάγει την προστασία του περιβάλλοντος σε πρώτιστη προτεραιότητα.
Ιωάννης Καραβασίλης
Δ/ντής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Νομού Σερρών
